System rzymski używa siedmiu znaków: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 i M = 1000. Spotyka się go w zapisie wieków, rozdziałów, władców, tarcz zegarów i wydarzeń. Nie jest pozycyjny i nie ma klasycznego znaku zera.
Kiedy znaki dodajemy, a kiedy odejmujemy
Znaki w kolejności nierosnącej dodajemy: VIII = 8 i LXII = 62. Gdy dozwolony mniejszy znak stoi przed większym, tworzą parę odejmującą: IV = 4 i IX = 9.
| I | V | X | L | C | D | M |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1000 |
Zamieniaj liczby całkowite i rzymskie
Zmieniaj wartość i śledź rozkład na tysiące, setki, dziesiątki i jedności.
Standardowe pary odejmujące
I może stać przed V lub X, X przed L lub C, a C przed D lub M. Dlatego 49 to XLIX, nie IL, a 99 to XCIX, nie IC. V, L i D się nie powtarzają. I, X, C i M występują zwykle najwyżej trzy razy z rzędu.
Historyczne napisy zawierają warianty. Współczesne przeliczniki stosują formę kanoniczną; przy dawnych źródłach należy podać konwencję.
Zamiana zapisu rzymskiego na liczbę
Czytaj od lewej. Jeśli wartość znaku jest mniejsza od następnej, odejmij ją; w pozostałych przypadkach dodaj. Dla MCMXLIV grupy dają M + CM + XL + IV = 1000 + 900 + 40 + 4 = 1944.
Poprawna suma nie wystarcza do zatwierdzenia zapisu. IIX można rachunkowo sprowadzić do 10, ale forma kanoniczna to X.
Zapis liczby całkowitej znakami rzymskimi
Rozkładaj liczbę, używając największych wartości i par odejmujących. Dla 2748: 2000 = MM, 700 = DCC, 40 = XL, 8 = VIII, więc MMDCCXLVIII. Zamiana odwrotna sprawdza wynik.
Wzorzec ważniejszy od długiej tabeli
Jedności mają postać I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX. Ten sam schemat powraca dla dziesiątek z X i setek z C: 40 = XL, 90 = XC, 400 = CD i 900 = CM. Zrozumienie bloków zastępuje zapamiętywanie setek pozycji.
| 1 | 4 | 5 | 9 |
|---|---|---|---|
| I | IV | V | IX |
| X | XL | L | XC |
| C | CD | D | CM |
Standard obejmuje liczby od 1 do 3999. Dla większych wartości istnieją systemy z kreską lub nawiasami, ale różnią się i wymagają definicji.
