Romeinse cijfers: symbolen, regels en omzetten

Romeinse cijfers gebruiken zeven symbolen: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 en M = 1000. Ze verschijnen bij eeuwen, hoofdstukken, vorsten, klokken en evenementen. Het systeem is niet positioneel en kent geen klassiek teken voor nul.

Wanneer symbolen worden opgeteld of afgetrokken

Symbolen in niet-stijgende volgorde tel je op: VIII = 8 en LXII = 62. Staat een toegestaan kleiner symbool vóór een groter, dan trek je af: IV = 4 en IX = 9.

Zet gehele en Romeinse getallen om

Verander de waarde en volg de ontbinding in duizendtallen, honderdtallen, tientallen en eenheden.

Getal van 1 tot 3999

1944

Toegestane aftrekparen

I mag vóór V of X, X vóór L of C en C vóór D of M staan. Daarom is 49 XLIX, niet IL, en 99 XCIX, niet IC. V, L en D herhaal je niet. I, X, C en M staan gewoonlijk hoogstens driemaal achter elkaar.

Historische inscripties tonen varianten. Moderne omzetters gebruiken meestal de canonieke vorm; noem de afspraak bij oude bronnen.

Van Romeins naar geheel getal

Lees van links naar rechts. Is een waarde kleiner dan de volgende, trek haar af; anders tel je haar op. In MCMXLIV zijn de groepen M + CM + XL + IV = 1000 + 900 + 40 + 4 = 1944.

Een juiste som maakt een schrijfwijze niet geldig. IIX kan rekenkundig 10 opleveren, maar de canonieke vorm is X.

Een geheel getal Romeins schrijven

Ontbind het met de grootste waarden en aftrekparen. Voor 2748: 2000 = MM, 700 = DCC, 40 = XL en 8 = VIII. Dus 2748 = MMDCCXLVIII. Terug omzetten controleert de uitkomst.

Het patroon achter de tabel

De eenheden volgen I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX. Hetzelfde patroon keert terug bij tientallen met X en honderdtallen met C: 40 = XL, 90 = XC, 400 = CD en 900 = CM. Blokken begrijpen is nuttiger dan een lange lijst onthouden.

De standaard omvat 1 tot 3999. Voor grotere waarden bestaan systemen met bovenstrepen of haakjes, maar ze verschillen en moeten vooraf worden gedefinieerd.