Een vierkant heeft vier gelijke zijden en vier rechte hoeken. Het is ook een rechthoek, ruit, parallellogram en regelmatige veelhoek.
Welke eigenschappen zijn beslissend?
De diagonalen zijn gelijk, loodrecht, halveren elkaar en halveren de hoeken. Alleen gelijke zijden geven een ruit; alleen rechte hoeken een rechthoek.
Drie verschillende maten
Bij s = 6 cm zijn A = 36 cm², P = 24 cm en d = 6√2 cm ≈ 8,485 cm.
Schaal het vierkant
Omtrek, oppervlakte en diagonaal veranderen samen.
De zijde terugvinden
Uit A = 81 m² volgt s = 9 m en P = 36 m. Uit d = 10√2 cm volgt s = 10 cm en A = 100 cm². Gelijke diagonalen alleen bewijzen geen vierkant.
Uitgewerkt voorbeeld: zijde uit oppervlakte
- Bepaal de gegevens
- Kies het verband
- Vul in en reken uit
- Controleer de uitkomst
Wanneer is een vierhoek een vierkant?
Vier gelijke zijden geven een ruit en vier rechte hoeken een rechthoek. Een vierkant voldoet aan beide voorwaarden. De diagonalen zijn even lang, staan loodrecht op elkaar, halveren elkaar en delen de hoeken van 90° in tweeën.
De diagonaal als meetrelatie
De diagonaal maakt twee gelijkbenige rechthoekige driehoeken. Volgens Pythagoras is d²=2s² en dus d=s√2. Omgekeerd is s=d/√2 en A=d²/2. Voor s=5 cm zijn omtrek en oppervlakte 20 cm en 25 cm²: die eenheden mogen niet worden verwisseld.
Zijde, omtrek, oppervlakte en diagonaal verbinden
De omtrek meet de rand in lengte-eenheden; de oppervlakte meet het binnengebied in vierkante eenheden. De diagonaal is de schuine zijde van een rechthoekige gelijkbenige driehoek met de zijden van het vierkant als rechthoekszijden. De stelling van Pythagoras verbindt daarom zijde en diagonaal.
Bij een gegeven oppervlakte wordt de niet-negatieve hoofdwortel genomen, want een geometrische lengte is niet negatief. Met een gegeven diagonaal kan eerst de zijde worden gevonden, of de oppervlakte rechtstreeks als de helft van het kwadraat van de diagonaal.
Twee meetopgaven stap voor stap
Opgave 1: van omtrek naar oppervlakte en diagonaal
- Gegeven
De omtrek is 36 cm en het vierkant heeft vier gelijke zijden.
- Maten berekenen
- Eenheden noemen
De zijde is 9 cm, de oppervlakte 81 cm² en de diagonaal heeft de exacte waarde uit de formule.
- Controleren
Vier zijden van 9 cm leveren weer 36 cm omtrek.
Opgave 2: vanuit de diagonaal terugrekenen
- Gegeven
De diagonaal is tien maal de vierkantswortel van twee centimeter.
- Omgekeerde relatie gebruiken
- Resultaten lezen
De oppervlakte is 100 cm², de zijde 10 cm en de omtrek 40 cm.
- Met Pythagoras controleren
De som van de kwadraten van de zijden en het kwadraat van de diagonaal zijn beide 200 cm².
Wat schaalverandering doet
Een verdubbeling van de zijde verdubbelt de omtrek maar verviervoudigt de oppervlakte. Lengten en oppervlakten zijn daarom geen gelijksoortige grootheden.
Een vierkant herkennen tussen andere vierhoeken
Vier gelijke zijden beschrijven ook een ruit en vier rechte hoeken ook een rechthoek. Een vierkant heeft beide eigenschappen tegelijk. Zijn diagonalen zijn even lang, staan loodrecht op elkaar, halveren elkaar en delen de hoeken in twee gelijke delen. Geen enkele losse eigenschap uit deze lijst is zonder aanvullende voorwaarden altijd voldoende.
